Γιατί η σχέση πεθεράς και νύφης ή γαμπρού γίνεται συχνά ανταγωνιστική;
Μπορεί δύο άνθρωποι να αγαπούν το ίδιο πρόσωπο και παρ' όλα αυτά να δυσκολεύονται να συνυπάρξουν; Μπορεί η αγάπη μιας μητέρας για το παιδί της να συγκρουστεί με την αγάπη του συντρόφου του; Και πότε η οικογενειακή οικειότητα μετατρέπεται σε έναν αθόρυβο αγώνα επικράτησης;
Οι σχέσεις ανάμεσα σε πεθερές, νύφες και γαμπρούς αποτελούν εδώ και δεκαετίες αγαπημένο θέμα συζητήσεων, σχολίων, αστείων, ακόμη και οικογενειακών ιστοριών. Πολλές φορές αντιμετωπίζονται σχεδόν ως μια αναπόφευκτη πηγή εντάσεων. Σαν να είναι φυσιολογικό ότι κάποια στιγμή θα υπάρξουν συγκρούσεις, παρεξηγήσεις και ανταγωνισμοί.
Αναρωτιέμαι, όμως, αν το πρόβλημα βρίσκεται πραγματικά στους διαφορετικούς χαρακτήρες ή σε κάτι βαθύτερο, στη δυσκολία δηλαδή ορισμένων ανθρώπων να αποδεχτούν ότι οι σχέσεις αλλάζουν και ότι οι ρόλοι μέσα σε μια οικογένεια δεν παραμένουν για πάντα ίδιοι.
Γιατί όταν ένα παιδί δημιουργεί τη δική του οικογένεια, δεν απομακρύνεται απαραίτητα από τους γονείς του. Αλλάζει, όμως, η θέση τους στη ζωή του και αυτή η αλλαγή δεν είναι πάντα εύκολο να γίνει αποδεκτή από όλους.
Μια μητέρα έχει περάσει χρόνια φροντίζοντας το παιδί της, με αγωνίες, θυσίες και μια βαθιά συναισθηματική σύνδεση. Ξαφνικά, ένας άλλος άνθρωπος γίνεται ο σημαντικότερος συνοδοιπόρος του, μοιράζεται μαζί του την καθημερινότητα, τις αποφάσεις, τις δυσκολίες και τα σχέδια για το μέλλον.
Αυτό από μόνο του δεν θα έπρεπε να αποτελεί απειλή. Ωστόσο, όταν η μητρική αγάπη συνδέεται υπερβολικά με την ανάγκη συμμετοχής και ελέγχου, η νέα πραγματικότητα μπορεί να δημιουργήσει ανασφάλεια. Η συμβουλή γίνεται παρέμβαση, το ενδιαφέρον μετατρέπεται σε έλεγχο και η επιθυμία για επικοινωνία γίνεται απαίτηση διαρκούς παρουσίας.
Από την άλλη πλευρά, η νύφη ή ο γαμπρός μπορεί να αισθανθεί ότι πρέπει συνεχώς να αποδεικνύει την αξία του, να υπερασπίζεται τις επιλογές του ή να διεκδικεί έναν χώρο που θεωρεί αυτονόητα δικό του. Κάπως έτσι, μια σχέση που θα μπορούσε να στηρίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό αρχίζει να λειτουργεί ανταγωνιστικά.
Ένα από τα πιο δύσκολα σημεία αυτών των σχέσεων είναι η σύγκριση. Ποιος γνωρίζει καλύτερα τον γιο ή την κόρη; Ποιος ξέρει τι του αρέσει, τι χρειάζεται, τι τον ενοχλεί; Ποιος έχει μεγαλύτερο δικαίωμα να εκφράζει άποψη για τις αποφάσεις του; Όμως, η αγάπη δεν είναι διαγωνισμός και οι ανθρώπινες σχέσεις δεν λειτουργούν με βαθμολογίες προτεραιότητας.
Η μητέρα έχει τη δική της ξεχωριστή θέση στη ζωή του παιδιού της. Ο σύντροφός του έχει μια διαφορετική θέση, που χτίζεται μέσα από την κοινή ζωή, την καθημερινότητα και τις αμοιβαίες δεσμεύσεις. Δεν χρειάζεται ο ένας να χάσει τη σημασία του για να αποκτήσει ο άλλος τη δική του θέση. Το ίδιο ισχύει και για τη σχέση γαμπρού και πεθεράς. Δεν είναι απαραίτητο να υπάρχει αντιπαλότητα για την επιρροή ή την προσοχή της κόρης. Η δημιουργία μιας νέας οικογένειας δεν αποτελεί απόρριψη της παλιάς.
Ίσως, τελικά, το ζητούμενο δεν είναι να αποδειχθεί ποιος έχει μεγαλύτερη αξία, αλλά να γίνει κατανοητό ότι ο καθένας έχει διαφορετικό ρόλο. Μπορείς να αγαπάς τους γονείς σου και να μη θέλεις να γνωρίζουν κάθε λεπτομέρεια της προσωπικής σου ζωής. Μπορείς να σέβεσαι την πεθερά σου και να μη συμφωνείς με τις συμβουλές της. Μπορείς να θέλεις μια καλή σχέση με τον γαμπρό ή τη νύφη σου χωρίς να χρειάζεται να συμμετέχεις σε κάθε οικογενειακή απόφαση.
Τα όρια δεν δημιουργούν απαραίτητα απόσταση. Συχνά προστατεύουν τη σχέση από τη φθορά που προκαλεί η υπερβολική οικειότητα χωρίς αμοιβαίο σεβασμό και εδώ υπάρχει μια ευθύνη που δεν πρέπει να παραβλέπουμε, ο άνθρωπος που βρίσκεται ανάμεσα στις δύο πλευρές, δηλαδή ο γιος ή η κόρη, δεν μπορεί να μεταθέτει διαρκώς στους άλλους την ευθύνη να διατηρήσουν τις ισορροπίες. Χρειάζεται να μπορεί να επικοινωνεί ξεκάθαρα, να αναλαμβάνει τις επιλογές του και να προστατεύει τη σχέση που έχει δημιουργήσει, χωρίς να αντιμετωπίζει τους γονείς του ως αντιπάλους.
Η ιδιότητα της πεθεράς δεν είναι από μόνη της ούτε προνόμιο ούτε πρόβλημα, είναι ένας νέος οικογενειακός ρόλος που απαιτεί προσαρμογή. Το ίδιο ισχύει για τη νύφη και τον γαμπρό. Η συναισθηματική ωριμότητα φαίνεται στην ικανότητα να αποδέχεσαι ότι δεν χρειάζεται να έχεις πάντα τον τελευταίο λόγο. Να μπορείς να διαφωνείς χωρίς να προσβάλλεις, να εκφράζεις τη δυσαρέσκειά σου χωρίς να τιμωρείς με τη συμπεριφορά σου και να αναγνωρίζεις ότι οι άλλοι έχουν δικαίωμα να οργανώνουν τη ζωή τους διαφορετικά από εσένα.
Δεν είναι εύκολο. Χρειάζεται αυτογνωσία, υπομονή και κυρίως διάθεση να δεις την κατάσταση και από την πλευρά του άλλου. Η πεθερά χρειάζεται να καταλάβει ότι το παιδί της μεγάλωσε και έχει δικαίωμα να δημιουργήσει τη δική του καθημερινότητα. Η νύφη και ο γαμπρός χρειάζεται να αναγνωρίσουν ότι απέναντί τους δεν βρίσκεται απλώς ένας άνθρωπος που παρεμβαίνει, αλλά κάποιος με ιστορία, συναισθήματα και έναν διαφορετικό δεσμό με τον σύντροφό τους. Κανείς δεν χρειάζεται να κερδίσει για να χάσει κάποιος άλλος.
Ίσως το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι η σχέση πεθεράς και νύφης ή γαμπρού και πεθεράς. Είναι η δυσκολία μας να αποδεχτούμε ότι οι άνθρωποι που αγαπάμε δεν μας ανήκουν. Δεν μας ανήκουν τα παιδιά μας, δεν μας ανήκουν οι σύντροφοί τους και δεν μας ανήκουν οι αποφάσεις τους. Μπορούμε να είμαστε παρόντες, να στηρίζουμε, να ενδιαφερόμαστε και να αγαπάμε, χωρίς να διεκδικούμε τον έλεγχο.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο ουσιαστικό μάθημα για κάθε οικογένεια, οι σχέσεις δεν διατηρούνται με ανταγωνισμό, απαιτήσεις και συγκρίσεις. Διατηρούνται όταν υπάρχει χώρος για όλους, χωρίς κανείς να χρειάζεται να αισθάνεται ότι απειλείται από την παρουσία του άλλου. Γιατί τελικά, όταν αγαπάμε πραγματικά έναν άνθρωπο, δεν θα έπρεπε να μας ενδιαφέρει να είμαστε οι μοναδικοί σημαντικοί στη ζωή του. Θα έπρεπε να μπορούμε να χαιρόμαστε που έχει ανθρώπους που τον αγαπούν.
Και αυτό, ίσως, είναι μια από τις πιο δύσκολες αλλά και πιο όμορφες μορφές συναισθηματικής ωριμότητας.

Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου