Στην αρένα της παιδικής χαράς: Ο κρυφός ανταγωνισμός των γονέων.

Ποιος είναι ο καλύτερος γονιός σήμερα;

Είναι εκείνος που επιλέγει το καλύτερο σχολείο; Εκείνος που γνωρίζει τα πιο σύγχρονα εκπαιδευτικά μοντέλα; Εκείνος που ακολουθεί τη Montessori, τη θετική διαπαιδαγώγηση ή κάποια άλλη σύγχρονη παιδαγωγική προσέγγιση; Εκείνος που παρουσιάζει στα social media μια οργανωμένη, χαρούμενη και «σωστή» οικογένεια;

Ή μήπως ο καλός γονιός είναι εκείνος που προσπαθεί καθημερινά να θυμάται κάτι πολύ πιο απλό και ταυτόχρονα πολύ πιο δύσκολο, ότι μεγαλώνει έναν αυριανό ενήλικα και όχι ένα παιδί που πρέπει απλώς να παρουσιάζει μια όμορφη εικόνα σήμερα;

Ζούμε σε μια εποχή όπου η γονεϊκότητα έχει μπει στον καθημερινό στίβο της εικόνας. Οι γονείς παρακολουθούν ο ένας τον άλλον, συγκρίνουν επιλογές, σχολεία, δραστηριότητες, τρόπους διαπαιδαγώγησης και, πολλές φορές, ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο μεγαλώνουν τα παιδιά τους.

Τα social media ενισχύουν αυτή την ανάγκη για σύγκριση. Βλέπουμε αποσπασματικές εικόνες από τις ζωές των άλλων και δημιουργούμε μέσα μας την αίσθηση ότι όλοι οι υπόλοιποι τα καταφέρνουν καλύτερα.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, αυξάνεται και η δημοτικότητα διαφόρων εκπαιδευτικών μοντέλων και ασφαλώς δεν είναι πρόβλημα το να αναζητά ένας γονιός διαφορετικές παιδαγωγικές προσεγγίσεις. Το πρόβλημα αρχίζει όταν υιοθετεί ένα μοντέλο χωρίς να γνωρίζει πραγματικά τι πρεσβεύει, ποια είναι η φιλοσοφία του και κυρίως πώς εφαρμόζεται στην καθημερινότητα.

Η Montessori, για παράδειγμα, δεν είναι απλώς ένα όνομα, μερικά εκπαιδευτικά παιχνίδια ή η αντίληψη ότι «αφήνουμε το παιδί ελεύθερο». Έχει συγκεκριμένες αρχές και συγκεκριμένη αντίληψη για την αυτονομία, τα όρια, το περιβάλλον και τον ρόλο του ενήλικα. Όταν όμως κρατάμε μόνο αυτό που μας φαίνεται όμορφο ή σύγχρονο και αγνοούμε τη φιλοσοφία πίσω από αυτό, τότε δεν εφαρμόζουμε πραγματικά ένα εκπαιδευτικό μοντέλο. Απλώς υιοθετούμε ένα κομμάτι της εικόνας του.

Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη αντίφαση. Μπορεί ένας γονιός να μιλά στο παιδί του για σεβασμό και ταυτόχρονα να μιλά απαξιωτικά στους άλλους; Να του διδάσκει τη διαχείριση των συναισθημάτων και ο ίδιος να ξεσπά ανεξέλεγκτα; Να του ζητά να μην συγκρίνεται με τους άλλους και ταυτόχρονα να συγκρίνει ο ίδιος συνεχώς το παιδί του με τα παιδιά των φίλων του;

Τα παιδιά δεν μαθαίνουν μόνο από όσα τους λέμε, μαθαίνουν κυρίως από όσα βλέπουν. Από τον τρόπο που μιλάμε στον σύντροφό μας. Από τον τρόπο που αντιδρούμε όταν θυμώνουμε. Από τον τρόπο που μιλάμε για έναν άνθρωπο που δεν είναι μπροστά. Από τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε την αποτυχία, τη διαφορετικότητα, την κριτική, την πίεση και τα λάθη. Και ακόμη περισσότερο, μαθαίνουν από εμάς τις στιγμές που πιστεύουμε ότι δεν μας βλέπουν. Γιατί εκεί βρίσκεται η πραγματική εκπαίδευση.

Μπορούμε να επιλέξουμε το καλύτερο εκπαιδευτήριο και το πιο σύγχρονο παιδαγωγικό μοντέλο. Μπορούμε να διαβάσουμε δεκάδες βιβλία για τη γονεϊκότητα. Αν όμως το παιδί μεγαλώνει βλέποντας έναν ενήλικα που δεν σέβεται, δεν ακούει, δεν αναλαμβάνει την ευθύνη των πράξεών του και λειτουργεί με βάση την εικόνα προς τα έξω, τότε αυτό είναι το μήνυμα που τελικά θα κρατήσει.

Γιατί δεν μεγαλώνουμε απλώς παιδιά αλλά κυρίως εκπαιδεύουμε αυριανούς ενήλικες και ίσως αυτή η σκέψη να πρέπει να βρίσκεται πίσω από κάθε γονεϊκή μας επιλογή. Όχι «τι θα δείξω στους άλλους;», αλλά «τι άνθρωπο θέλω να βοηθήσω να γίνει το παιδί μου;». Όχι «ποιος γονιός είναι καλύτερος;». αλλά «τι παράδειγμα είμαι εγώ για το παιδί μου;»

Γιατί ο καθημερινός στίβος της γονεϊκότητας δεν κρίνεται στα social media, στις φωτογραφίες, στα σχολεία ή στις ταμπέλες των εκπαιδευτικών μοντέλων. Κρίνεται στις μικρές, αθέατες στιγμές. Στον τρόπο που μιλάμε, στον τρόπο που ακούμε, στον τρόπο που ζητάμε συγγνώμη, στον τρόπο που διαχειριζόμαστε τον θυμό μας, στον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τους άλλους.

Εκεί μας παρακολουθούν τα παιδιά μας. Και εκεί, χωρίς να το καταλαβαίνουμε, τους μαθαίνουμε ποιοι άνθρωποι αξίζει να γίνουν.

Γράφει η Βογιατζάκη Δέσποινα