Για τους περισσότερους Έλληνες, οι Πανελλήνιες εξετάσεις δεν αποτελούν απλώς μια σχολική διαδικασία. Είναι μια εμπειρία που συνοδεύεται από έντονο άγχος, υψηλές προσδοκίες και την πεποίθηση ότι μέσα σε λίγες ώρες κρίνεται ολόκληρο το μέλλον. Αν και οι εξετάσεις τελειώνουν, πολλοί ενήλικες συνεχίζουν να κουβαλούν αυτόν τον τρόπο σκέψης για δεκαετίες.
Το σύνδρομο των Πανελληνίων εκδηλώνεται μέσα από την ανάγκη για συνεχή επιβεβαίωση, τον φόβο της αποτυχίας και την πεποίθηση ότι κάθε σημαντική απόφαση είναι μια εξέταση χωρίς δεύτερη ευκαιρία. Πολλοί ενήλικες δυσκολεύονται να αλλάξουν επάγγελμα, να ξεκινήσουν μια νέα επιχειρηματική προσπάθεια ή ακόμη και να διεκδικήσουν μια καλύτερη θέση εργασίας, επειδή φοβούνται ότι ένα πιθανό λάθος θα έχει καταστροφικές συνέπειες.
Η ελληνική κοινωνία, για πολλά χρόνια, επένδυσε στις Πανελλήνιες ως τη σημαντικότερη δοκιμασία της νεότητας. Οι μαθητές μεγάλωσαν ακούγοντας ότι «αν δεν περάσεις, χάθηκε το μέλλον σου». Παρότι η πραγματικότητα αποδεικνύει καθημερινά ότι η επαγγελματική και προσωπική επιτυχία μπορεί να έρθει μέσα από πολλούς διαφορετικούς δρόμους, το μήνυμα αυτό έχει αφήσει βαθιά αποτυπώματα στη συλλογική μας ψυχολογία.
Έτσι, στην ενήλικη ζωή, κάθε αξιολόγηση στη δουλειά, κάθε συνέντευξη, κάθε επιχειρηματική απόφαση ή ακόμη και μια προσωπική επιλογή αντιμετωπίζεται σαν μια νέα «περίοδος Πανελληνίων». Ο άνθρωπος αισθάνεται ότι πρέπει να αποδείξει συνεχώς την αξία του, να είναι τέλειος και να μην αποτύχει ποτέ. Αυτή η διαρκής αυτοαξιολόγηση οδηγεί συχνά σε χρόνιο άγχος, αναβλητικότητα και εξάντληση.
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό του συνδρόμου είναι η σύνδεση της αυτοεκτίμησης με την επίδοση. Αντί να αναγνωρίζουμε την αξία μας ως προσωπικότητες, μαθαίνουμε να μετράμε τον εαυτό μας μέσα από βαθμούς, τίτλους, επαγγελματικές επιτυχίες ή κοινωνική αναγνώριση. Όταν κάτι δεν εξελίσσεται όπως περιμέναμε, αισθανόμαστε ότι αποτύχαμε ως άνθρωποι και όχι απλώς σε μια συγκεκριμένη προσπάθεια.
Ωστόσο, η πραγματική ζωή λειτουργεί διαφορετικά από μια εξεταστική αίθουσα. Οι ευκαιρίες δεν είναι μία, ούτε υπάρχουν προκαθορισμένες σωστές απαντήσεις. Η επαγγελματική πορεία αλλάζει, οι δεξιότητες εξελίσσονται, οι άνθρωποι αποκτούν νέες γνώσεις σε κάθε ηλικία και πολλές φορές η επιτυχία προκύπτει μετά από αρκετές αποτυχίες. Η εμπειρία δείχνει ότι η προσαρμοστικότητα, η επιμονή και η δια βίου μάθηση αποτελούν σήμερα σημαντικότερα εφόδια από έναν υψηλό βαθμό σε μια εξέταση.
Η υπέρβαση αυτού του τρόπου σκέψης ξεκινά όταν αναγνωρίσουμε ότι η αξία μας δεν εξαρτάται από μία επίδοση ή μία κρίση των άλλων. Είναι σημαντικό να επιτρέπουμε στον εαυτό μας να δοκιμάζει, να κάνει λάθη και να εξελίσσεται χωρίς να βιώνει κάθε δυσκολία ως προσωπική ήττα. Η αποτυχία δεν αποτελεί το τέλος της διαδρομής, είναι συχνά το σημείο από το οποίο ξεκινούν οι σημαντικότερες αλλαγές.
Οι νέες γενιές έχουν ανάγκη από διαφορετικά μηνύματα. Χρειάζονται γονείς, εκπαιδευτικούς και κοινωνία που θα τους διδάξουν ότι οι Πανελλήνιες είναι μια σημαντική διαδικασία, αλλά όχι η μοναδική ευκαιρία της ζωής τους. Όταν αποδεσμεύσουμε την έννοια της επιτυχίας από μία μόνο στιγμή, δημιουργούμε ανθρώπους πιο ανθεκτικούς, πιο δημιουργικούς και περισσότερο πρόθυμους να κυνηγήσουν τα όνειρα τους.
Ίσως, τελικά, το μεγαλύτερο μάθημα που μπορούμε να πάρουμε ως ενήλικες δεν είναι πώς να πετυχαίνουμε σε κάθε «εξέταση», αλλά πώς να ζούμε χωρίς να αισθανόμαστε ότι εξεταζόμαστε συνεχώς. Γιατί η ζωή δεν βαθμολογείται αλλά αξιολογείται από το θάρρος να συνεχίζουμε, να μαθαίνουμε και να εξελισσόμαστε, ακόμη κι όταν τα σχέδια αλλάζουν.
Βογιατζακη Δέσποινα
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου